SEO lüğəti: hər marketoloqun bilməli olduğu 40 termin

SEO müzakirələri jarqonla doludur və bir çox marketoloq işə nəzarəti məhz burada itirir. Canonical teqini yönləndirmədən ayıra bilmirsinizsə, auditi qiymətləndirmək, mütəxəssisə brif vermək və ya aylıq hesabatı sorğulamaq çətinləşir. Texniki ekspert olmağınız vacib deyil, amma bu terminləri bilməlisiniz.

Aşağıda mövzulara görə qruplaşdırılmış və hər biri bir cümlə ilə izah olunmuş 40 termin var.

Axtarış sistemləri necə işləyir

• SERP (axtarış nəticələri səhifəsi): sorğu üçün göstərilən səhifə; burada orqanik keçidlər, reklamlar, xəritələr, şəkillər və bəzən süni intellekt icmalları olur.
• Orqanik nəticələr: axtarış sisteminin öz alqoritmi ilə sıraladığı, pul ödənilmədən göstərilən nəticələr.
• Krauler (bot, spider): keçidləri izləyərək səhifələri aşkar edən proqram; Google-un kraulerinin adı Googlebot-dur.
• İndeksləmə: səhifənin təhlil edilib axtarış sisteminin bazasında saxlanması ki, nəticələrdə görünə bilsin.
• Sıralama (ranking): indekslənmiş səhifələrin konkret sorğu üzrə göstərilmə ardıcıllığı; alqoritm yeniləmələri ilə dəyişir.
• Axtarış niyyəti (search intent): insanın sorğu ilə əslində nə istədiyi: öyrənmək, müqayisə etmək, almaq və ya bir yer tapmaq.

Texniki SEO

• Robots.txt: saytın kök qovluğunda yerləşən və kraulerlərə hansı bölmələri skan etməmək lazım olduğunu bildirən fayl.
• XML sayt xəritəsi (sitemap): axtarış sistemlərinin tapmasını və skan etməsini istədiyiniz səhifələrin siyahısı olan fayl.
• Noindex: axtarış sistemlərinə səhifəni nəticələrdə göstərməməyi bildirən teq və ya HTTP başlığı.
• Canonical teqi: bir neçə səhifənin məzmunu oxşar olduqda hansı URL-in əsas versiya olduğunu göstərən teq.
• 301 yönləndirmə: səhifə köçəndə və ya başqa səhifə ilə birləşəndə köhnə URL-dən yenisinə daimi yönləndirmə.
• Hreflang: axtarış sistemlərinə səhifənin hansı dil və ya regional versiyasını hansı istifadəçilərə göstərmək lazım olduğunu bildirən teqlər.
• Strukturlaşdırılmış məlumatlar (schema markup): səhifənin məzmununu (məhsul, rəy, tədbir və ya təşkilat) standart formatda təsvir edən kod.
• Core Web Vitals: Google-un yüklənmə sürəti (LCP), reaksiya sürəti (INP) və vizual sabitlik (CLS) göstəriciləri.
• Mobile-first indexing (mobil versiyaya üstünlük verən indeksləmə): Google indeksləmə və sıralama üçün əsasən səhifənin mobil versiyasından istifadə edir.

Məzmun və səhifədaxili SEO

• Açar söz (keyword): insanların axtarış sisteminə yazdığı və ya səslə dediyi söz və ya ifadə; alətlər onun nə qədər axtarıldığını (axtarış həcmini) təxmin edir.
• Uzun quyruqlu açar söz (long-tail): axtarışı az, amma niyyəti daha aydın olan uzun və konkret sorğu, məsələn, "Bakıda toy fotoqrafı qiyməti".
• Title teqi: axtarış nəticələrində adətən kliklənən başlıq kimi görünən səhifə adı.
• Meta description: axtarış sistemlərinin başlığın altında göstərə biləcəyi qısa səhifə xülasəsi.
• Başlıqlar (H1–H6): səhifəni oxucular və axtarış sistemləri üçün strukturlaşdıran əsas başlıq və alt başlıqlar.
• Featured snippet (seçilmiş fraqment): səhifədən götürülüb nəticələrdə önə çıxarılan cavab.
• Təkrarlanan məzmun (duplicate content): bir neçə URL-də eyni və ya çox oxşar mətn; bu halda hansı səhifənin yuxarı çıxmalı olduğu aydın olmur.
• E-E-A-T: təcrübə, ekspertlik, nüfuz və etibarlılıq; Google-un keyfiyyət qaydalarında yaxşı məzmun üçün təsvir olunan keyfiyyətlər.

Keçidlər və nüfuz

• Backlink (xarici keçid): başqa saytdan sizin sayta verilən keçid; axtarış sistemləri üçün etibarın vacib siqnalıdır.
• Anker mətni (anchor text): keçidin kliklənən sözləri; istifadəçilərə və axtarış sistemlərinə hədəf səhifənin nədən bəhs etdiyini göstərir.
• Daxili keçid: saytınızın bir səhifəsindən digərinə verilən keçid; kraulerlərə və istifadəçilərə məzmunu tapmağa kömək edir.
• Nofollow, sponsored, UGC: keçidi tövsiyə sayılmayan, pullu və ya istifadəçilərin yaratdığı keçid kimi işarələyən atributlar.
• Domain authority (domen nüfuzu): saytın keçid gücünü təxmin edən, üçüncü tərəf SEO alətlərinin verdiyi bal; Google göstəricisi deyil.
• Link building (keçid qazanma): tərəfdaşlıqlar, PR, faydalı məzmun və kataloqlar vasitəsilə uyğun keçidlər əldə etmək işi.

Yerli SEO

• Google Business Profile: Google Xəritələrdə və yerli axtarış nəticələrində görünən pulsuz biznes profili.
• Local pack (xəritə bloku): yerli sorğularda bir neçə biznesi birlikdə göstərən xəritə nəticələri bloku.
• NAP uyğunluğu: biznesinizin adının (name), ünvanının (address) və telefonunun (phone) qeyd olunduğu hər yerdə eyni yazılması.

Ölçmə

• Google Search Console: saytınızın sorğularını, kliklərini, göstərilmələrini, mövqelərini və indeksləmə problemlərini göstərən pulsuz Google aləti.
• Göstərilmələr (impressions): səhifənizin axtarış nəticələrində neçə dəfə göründüyü, klik olub-olmamasından asılı olmayaraq.
• CTR (klikləmə nisbəti): kliklərin göstərilmələrə nisbəti; aşağı CTR çox vaxt başlığın və ya təsvirin yaxşılaşdırılmalı olduğunu göstərir.
• Orta mövqe: müəyyən dövr ərzində səhifənizin bir sorğu və ya sorğular qrupu üzrə orta sırası.

Süni intellekt axtarışı

• AI Overviews (süni intellekt icmalları): bəzi Google nəticə səhifələrinin yuxarısında mənbə keçidləri ilə göstərilən qısa xülasələr.
• AI Mode (süni intellekt rejimi): Google-un mürəkkəb suallar üçün dialoq formatlı axtarışı; bir cavab hazırlamaq üçün bir neçə əlaqəli axtarış apara bilir ("query fan-out").
• Sıfır klikli axtarış (zero-click): cavab artıq nəticələr səhifəsində olduğu üçün heç bir kliklə bitməyən axtarış.
• GEO (generative engine optimization): məzmunun süni intellekt assistentləri və axtarış funksiyaları tərəfindən tapılmasını və istinad edilməsini asanlaşdırmaq işinin yeni adı; praktikada SEO ilə eyni əsaslara söykənir.

Bu lüğətdən necə istifadə etməli

Siyahını əzbərləməyin, onu süzgəc kimi istifadə edin. Agentlik və ya frilanser sizə audit və ya aylıq hesabat göndərəndə hər tövsiyə bu qruplardan birinə bağlanmalı və biznes üçün nəyin dəyişəcəyini izah etməlidir. "40 canonical teqini düzəltdik" fəaliyyətdir. "Təkrarlanan xidmət səhifələri artıq bir-biri ilə rəqabət aparmır və klikləri indi əsas səhifə alır" isə nəticədir.

İki vərdiş kömək edir. Birincisi, SEO-nu podratçı aparsa belə, ayda bir dəfə Google Search Console-u özünüz açın; onda göstərilmələr, CTR və orta mövqe mücərrəd sözlər olmaqdan çıxacaq. İkincisi, tanımadığınız termini eşidəndə onun hansı problemi həll etdiyini və nəticəni necə görəcəyinizi soruşun. Yaxşı mütəxəssis hər iki suala sadə dillə cavab verə bilir.

Bu səhifəni yadda saxlayın və komandanızla paylaşın. Hamı eyni sözlərdən istifadə edəndə brif daha aydın olur, hesabatları sorğulamaq isə asanlaşır.