SEO Sözlüğü: Her Pazarlamacının Bilmesi Gereken 40 Terim

SEO konuşmaları jargonla dolu ve birçok pazarlamacı işin kontrolünü tam da burada kaybediyor. Canonical etiketini yönlendirmeden ayıramıyorsanız bir denetimi değerlendirmek, bir uzmana brif vermek ya da aylık raporu sorgulamak zorlaşır. Teknik uzman olmanız gerekmiyor; ama bu kelime dağarcığına sahip olmanız gerekiyor.

Aşağıda konulara göre gruplanmış ve her biri tek satırda açıklanmış 40 terim bulacaksınız.

Arama motorları nasıl çalışır?

• SERP (arama sonuçları sayfası): bir sorgu için gösterilen sayfa; organik bağlantılar, reklamlar, haritalar, görseller ve bazen yapay zekâ özetleri içerir.
• Organik sonuçlar: arama motorunun kendi algoritmasıyla sıraladığı, ücret ödenmeden gösterilen sonuçlar.
• Tarayıcı (bot, örümcek): bağlantıları takip ederek sayfaları keşfeden program; Google'ın tarayıcısının adı Googlebot'tur.
• Dizine ekleme: bir sayfanın analiz edilip sonuçlarda görünebilmesi için arama motorunun veritabanında saklanması.
• Sıralama: dizindeki sayfaların belirli bir sorgu için gösterilme sırası; algoritma güncellemeleriyle değişir.
• Arama niyeti: kişinin sorguyla gerçekte ne istediği: öğrenmek, karşılaştırmak, satın almak ya da bir yer bulmak.

Teknik SEO

• Robots.txt: sitenin kök dizininde bulunan ve tarayıcılara hangi bölümleri taramamaları gerektiğini söyleyen dosya.
• XML site haritası (sitemap): arama motorlarının bulmasını ve taramasını istediğiniz sayfaları listeleyen dosya.
• Noindex: arama motorlarına bir sayfayı sonuçlarda göstermemelerini söyleyen etiket veya HTTP başlığı.
• Canonical etiketi: birkaç sayfanın içeriği benzer olduğunda hangi URL'nin ana sürüm olduğunu gösteren etiket.
• 301 yönlendirme: bir sayfa taşındığında veya başka bir sayfayla birleştirildiğinde eski URL'den yenisine kalıcı yönlendirme.
• Hreflang: arama motorlarına bir sayfanın hangi dil veya bölge sürümünü hangi kullanıcılara göstereceğini bildiren etiketler.
• Yapılandırılmış veri (schema markup): sayfa içeriğini (ürün, yorum, etkinlik veya kuruluş) standart bir biçimde tanımlayan kod.
• Core Web Vitals: Google'ın yükleme hızı (LCP), yanıt verme hızı (INP) ve görsel kararlılık (CLS) metrikleri.
• Mobil öncelikli dizine ekleme (mobile-first indexing): Google'ın dizine ekleme ve sıralama için öncelikle sayfanın mobil sürümünü kullanması.

İçerik ve sayfa içi SEO

• Anahtar kelime: insanların arama motoruna yazdığı veya sesle söylediği kelime ya da ifade; araçlar ne sıklıkla arandığını (arama hacmini) tahmin eder.
• Uzun kuyruklu anahtar kelime (long-tail): daha az aranan ama niyeti daha net olan uzun ve spesifik sorgu; örneğin "Bakü düğün fotoğrafçısı fiyat".
• Title etiketi: arama sonuçlarında genellikle tıklanabilir başlık olarak görünen sayfa adı.
• Meta description: arama motorlarının başlığın altında gösterebileceği kısa sayfa özeti.
• Başlıklar (H1–H6): sayfayı okurlar ve arama motorları için yapılandıran ana başlık ve alt başlıklar.
• Öne çıkan snippet (featured snippet): bir sayfadan alınıp sonuçlarda belirgin biçimde gösterilen cevap.
• Kopya içerik (duplicate content): birkaç URL'de aynı veya çok benzer metin; bu durumda hangi sayfanın sıralanması gerektiği belirsizleşir.
• E-E-A-T: deneyim, uzmanlık, otorite ve güvenilirlik; Google'ın kalite yönergelerinde iyi içerik için tanımlanan nitelikler.

Bağlantılar ve otorite

• Geri bağlantı (backlink): başka bir siteden sizin sitenize verilen bağlantı; arama motorları için önemli bir güven sinyalidir.
• Bağlantı metni (anchor text): bir bağlantının tıklanabilir kelimeleri; kullanıcılara ve arama motorlarına hedef sayfanın neyle ilgili olduğunu anlatır.
• İç bağlantı: sitenizdeki bir sayfadan diğerine verilen bağlantı; tarayıcıların ve kullanıcıların içeriği bulmasına yardımcı olur.
• Nofollow, sponsored, UGC: bir bağlantıyı tavsiye olmayan, ücretli ya da kullanıcı tarafından oluşturulmuş olarak işaretleyen nitelikler.
• Domain authority (alan adı otoritesi): üçüncü taraf SEO araçlarının bir sitenin bağlantı gücünü tahmin eden puanı; bir Google metriği değildir.
• Link building (bağlantı kazanımı): iş birlikleri, PR, faydalı içerik ve rehberler aracılığıyla ilgili bağlantılar elde etme çalışması.

Yerel SEO

• Google Business Profile: Google Haritalar'da ve yerel arama sonuçlarında görünen ücretsiz işletme profili.
• Yerel paket (harita paketi): yerel sorgularda birkaç işletmeyi bir arada gösteren harita sonuçları bloğu.
• NAP tutarlılığı: işletme adınızın (name), adresinizin (address) ve telefonunuzun (phone) listelendiği her yerde aynı olması.

Ölçüm

• Google Search Console: sitenizin sorgularını, tıklamalarını, gösterimlerini, sıralarını ve dizine ekleme sorunlarını gösteren ücretsiz Google aracı.
• Gösterim (impression): sayfanızın arama sonuçlarında kaç kez göründüğü; tıklanıp tıklanmadığından bağımsızdır.
• CTR (tıklama oranı): tıklamaların gösterimlere oranı; düşük CTR genellikle başlığın veya açıklamanın iyileştirilmesi gerektiğini gösterir.
• Ortalama konum: sayfanızın belirli bir dönemde bir sorgu veya sorgu grubu için ortalama sırası.

Yapay zekâ destekli arama

• AI Overviews (Yapay Zeka Genel Bakışları): bazı Google sonuç sayfalarının en üstünde kaynak bağlantılarıyla gösterilen, yapay zekâ ile üretilmiş kısa özetler.
• AI Mode (Yapay Zeka Modu): Google'ın karmaşık sorular için sohbet biçimli araması; tek bir cevap oluşturmak için birkaç ilişkili arama yapabilir ("query fan-out").
• Sıfır tıklamalı arama (zero-click): cevap zaten sonuç sayfasında olduğu için hiçbir tıklamayla bitmeyen arama.
• GEO (generative engine optimization): içeriğin yapay zekâ asistanları ve yapay zekâ arama özellikleri tarafından kolayca bulunup kaynak gösterilmesini sağlama çalışmasının yeni adı; pratikte SEO ile aynı temellere dayanır.

Bu sözlük nasıl kullanılır?

Listeyi ezberlemeyin; bir süzgeç olarak kullanın. Bir ajans veya serbest çalışan size denetim ya da aylık rapor gönderdiğinde her öneri bu gruplardan birine bağlanmalı ve işletme için neyin değişeceğini açıklamalıdır. "40 canonical etiketini düzelttik" bir faaliyettir. "Kopya hizmet sayfaları artık birbiriyle rekabet etmiyor ve tıklamaları ana sayfa alıyor" ise bir sonuçtur.

İki alışkanlık işinizi kolaylaştırır. Birincisi, SEO'yu bir hizmet sağlayıcı yönetse bile Google Search Console'u ayda bir kez kendiniz açın; böylece gösterim, CTR ve ortalama konum soyut kelimeler olmaktan çıkar. İkincisi, bilmediğiniz bir terim duyduğunuzda hangi sorunu çözdüğünü ve sonucu nasıl göreceğinizi sorun. İyi bir uzman her iki soruya da sade bir dille cevap verebilir.

Bu sayfayı kaydedin ve ekibinizle paylaşın. Herkes aynı kelimeleri kullandığında brifler netleşir, raporları sorgulamak da kolaylaşır.