Brendə ad necə tapılır: dörd dildən və əmtəə nişanı yoxlamasından keçən proses
Ad seçimi adətən iki yoldan biri ilə uğursuz olur. Ya komanda bir saat beyin fırtınası keçirir və təsisçinin ən çox bəyəndiyi adı seçir, ya da aylarla "ideal" adı axtarır, sonra isə onun artıq kimsə tərəfindən qeydiyyata alındığını öyrənir. Ad uzunmüddətli aktivdir və onu sonradan dəyişmək pula, vaxta və tanınmaya başa gəlir. Ad seçimini aydın meyarları və müəyyən ardıcıllıqla aparılan yoxlamaları olan bir proses kimi qəbul edin.
- Ad brifini yazın
Bir səhifə: nəyə ad verirsiniz, mövqeləndirmə, bazarlar, xarakter, məhdudiyyətlər.
- Uzun siyahı yaradın
Söz siyahıları, metaforlar, köklər və süni intellekt alətləri ilə 100–200 variant.
- Meyarlara görə qiymətləndirin
15–20 variantadək ixtisar edin, ətraflı yoxlama üçün beş-yeddisini saxlayın.
- Dilləri yoxlayın
Dil daşıyıcıları, xüsusi hərflər, kiril əlifbası, səsli mesajlar, jarqon.
- Domen və hesab adlarını yoxlayın
Domen və Instagram, TikTok, LinkedIn, Telegram hesab adları birlikdə.
- Əmtəə nişanını yoxlayın
Reyestrlərdə axtarış, Nitsa sinifləri, sonra peşəkar yoxlama.
- Test edin və qərar verin
Yazılış, ertəsi gün xatırlanma və assosiasiyalar; qərarı bir nəfər verir.
Ad brifi ilə başlayın
Kimsə ilk adı təklif etməzdən əvvəl bu suallara cavab verən bir səhifə yazın:
- Dəqiq olaraq nəyə ad verirsiniz? Şirkətə, məhsula, məhsul xəttinə? Ad sonradan başqa kateqoriyaları və ya ölkələri də əhatə etməli olacaqmı?
- Bir cümləlik mövqeləndirmə. Ad insanlara nəyi anlamağa və ya hiss etməyə kömək etməlidir?
- Auditoriya və bazarlar. İnsanlar bu adı hansı dillərdə oxuyacaq, deyəcək və yazacaq?
- Xarakter. Üç sifət və brendin qətiyyən olmadığı bir şey.
- Məhdudiyyətlər. Maksimal uzunluq, latın və kiril versiyaları, istifadə edilməməli hərflər.
- Rəqiblərin adları. Onlara bənzəməmək üçün.
Bu səhifə olmadan hər müzakirə zövq mübahisəsinə çevrilir.
Adların əsas növlərini tanıyın
Brend adlarının çoxu bir neçə qrupa bölünür. Hər birinin güclü tərəfləri və riskləri var və seçim adı izah etməyə nə qədər xərc çəkəcəyinizə təsir edir.
| Ad növü | Güclü tərəfləri | Riskləri | Adətən uyğundur |
|---|---|---|---|
| Təsviri | Nə etdiyinizi deyir; az izah tələb edir | Qeydiyyatı və fərqlənməsi çətindir; böyüməni məhdudlaşdıra bilər | Yerli xidmətlər və B2B nişləri |
| Uydurma | Unikaldır; qeydiyyata almaq və domen tapmaq asandır | Əvvəlcə heç nə demir; məna qazanması üçün investisiya lazımdır | Bir neçə bazar və ya kateqoriya planlayan şirkətlər |
| Assosiativ | Hiss və ya fayda təlqin edir; yadda qalır | Real sözlər çox vaxt tutulub; mənası dillərə görə dəyişə bilər | Aydın emosional mesajı olan istehlak brendləri |
| Təsisçi və ya yer adı | Şəxsi və etibarlıdır; real hekayə daşıyır | Bir şəxsə və ya yerə bağlıdır; satmaq və genişlənmək çətindir | Sənətkarlıq, ailə və premium biznesləri |
| Abreviatura | Qısadır; uzun rəsmi şirkət adını əvəz edə bilər | Asan unudulur və qarışdırılır; hərflər dillərdə fərqli səslənir | Tam adı ilə artıq yaxşı tanınan brendlər |
"Ən yaxşı" növ yoxdur. Təsviri ad yerli xidmət biznesi üçün uyğun ola bilər; uydurma ad isə bir neçə bazara çıxmağı planlaşdıran şirkətə yaraşa bilər.
Yaxşı adın meyarları
İdeyalar yaradılmazdan əvvəl meyarlar üzərində razılaşın və variantları onlara görə qiymətləndirin:
- Bir dəfə eşidildikdən sonra asan deyilir və yazılır.
- Kateqoriyanızdakı rəqiblərdən fərqlənir.
- Mövqeləndirməyə uyğundur və biznes böyüdükcə genişlənə bilir.
- Bazarlarınızın dillərində mənfi mənası və ya yöndəmsiz səslənməsi yoxdur.
- Hüquqi baxımdan boşdur, yəni sizə lazım olan siniflərdə əmtəə nişanı kimi qeydiyyata alına bilər.
- Onlayn istifadə edilə bilir: məqbul domen və sosial media hesab adları mövcuddur.
Geniş yaradın, sonra sərt ixtisar edin
100–200 variant hədəfləyin. Mövqeləndirmənizlə bağlı söz siyahılarından, metaforlardan, başqa dillərdəki köklərdən, birləşmələrdən və qısaldılmış formalardan istifadə edin. Süni intellekt alətləri burada say və müxtəliflik üçün həqiqətən faydalıdır, amma onlar artıq mövcud olan adları da təklif edir. Ona görə də süni intellektin hər təklifi insanın təklifi ilə tam eyni yoxlamalardan keçməlidir.
Sonra ixtisar edin. İlk baxışdan meyarlara uyğun gəlməyənləri çıxarın və 15–20 variant saxlayın. Onları qiymətləndirin və ətraflı yoxlama üçün beş-yeddisini saxlayın. Qərarı iclasda əl qaldırmaqla verməyin; adətən ən yüksək səslə danışan qalib gəlir.
Müxtəlif dillərdə linqvistik yoxlama
Çoxdilli regionlarda bir çox brend məhz burada büdrəyir. Bir dildə yaxşı səslənən ad başqa dildə zarafat, jarqon söz və ya təhqir ola bilər.
- Bazarlarınızdakı hər dilin daşıyıcısından adı ucadan oxumağı və ilk assosiasiyalarını, jarqon da daxil olmaqla, deməyi xahiş edin. Bizim regionda bu, adətən ən azı Azərbaycan, rus, türk və ingilis dilləri deməkdir.
- Xüsusi hərfləri yoxlayın. ə, ı, ş, ç, ğ, ü və ö kimi hərflər hər klaviaturada yoxdur və insanlar yazanda onları tez-tez başqa hərflərlə əvəz edir. Ad onlarsız yazıldıqda da işləməli və axtarışda tapılmalıdır. Kiril əlifbasında necə göründüyünü də yoxlayın.
- Səslə yoxlayın. Adı telefon zəngində və səsli mesajda deyin. Dinləyən onu düzgün yaza bilmirsə, ağızdan-ağıza yayılma çətin olacaq.
- Adı axtarın — hər dildə axtarış sistemlərində və sosial şəbəkələrdə, onun altında artıq nəyin olduğunu görmək üçün.
Domen və sosial media hesab adları
- Dəqiq .com domeni tutulmuş ola bilər. .az kimi ölkə domeni və səliqəli variant yaxşı işləyə bilər, amma hər dəfə izah etməli olacağınız defis və rəqəmlərdən qaçın.
- Instagram, TikTok, Facebook, LinkedIn, YouTube və Telegram hesab adlarını domenlə eyni vaxtda yoxlayın.
- Qısa siyahı hazır olan kimi əsas variantlar üçün domenləri və hesab adlarını qeydiyyata alın. Bu, adı təqdimatdan bir həftə əvvəl itirməklə müqayisədə ucuzdur.
Əmtəə nişanı yoxlaması
Qoruya bilmədiyiniz ad sizin deyil, icarəyə götürdüyünüz addır.
- Reyestrlərdə axtarın. Milli reyestrdən və beynəlxalq bazalardan başlayın. ÜƏMT-nin (WIPO) Qlobal Brend Bazası (Global Brand Database) bir çox milli və beynəlxalq kolleksiyadakı əmtəə nişanı qeydlərində bir yerdən axtarış etməyə imkan verir.
- Siniflərlə düşünün. Əmtəə nişanları müəyyən mal və xidmət siniflərinə görə qeydiyyata alınır. Beynəlxalq Nitsa təsnifatında 34 mal və 11 xidmət sinfi var. İndi lazım olan və yaxın bir neçə ildə lazım olacaq sinifləri müəyyən edin.
- Qurumunuzu bilin. Azərbaycanda əmtəə nişanları Əqli Mülkiyyət Agentliyi vasitəsilə qeydiyyata alınır. Digər ölkələrdə milli qurumu və ya beynəlxalq qeydiyyat yollarını yoxlayın.
- Peşəkar yoxlama aparın. Son qərardan əvvəl patent müvəkkilindən və ya əmtəə nişanı üzrə hüquqşünasdan peşəkar yoxlama istəyin. Boş axtarış nəticəsinin ekran görüntüsü hüquqi təsdiq deyil; eyni sinifdə oxşar səslənən nişanlar da sizə mane ola bilər.
- Elan etməzdən əvvəl müraciət edin. Adı yalnız ərizə təqdim edildikdən sonra ictimaiyyətə açıqlayın.
Test edin, sonra qərar verin
Son iki-üç adı hədəf auditoriyanızdan olan insanlarla test edin. "Xoşunuza gəlir?" deyə soruşmayın, çünki yeni adlar əvvəlcə nadir hallarda bəyənilir. Bunun əvəzinə yoxlayın:
- Bir dəfə eşitdikdən sonra adı düzgün yaza bilirlərmi?
- Ertəsi gün onu xatırlayırlarmı?
- Onu nə ilə əlaqələndirirlər?
Son qərar bir nəfərə məxsusdur və o, şəxsi zövqə yox, brifə əsasən verilməlidir.
Əsas nəticə
Ardıcıllığı qoruyun: brif, uzun siyahı, meyarlar, linqvistik yoxlama, domen və hesab adları, əmtəə nişanı, test. Yoxlamaları kimsə hər hansı varianta emosional bağlanmazdan əvvəl aparın. Təcrübəmdə ad seçimində ən çətin söhbət təsisçiyə onun sevdiyi adın qeydiyyata alına bilməyəcəyini deməkdir, ona görə də bu söhbəti erkən aparın. Sahib ola biləcəyiniz yaxşı ad sahib ola bilməyəcəyiniz parlaq addan daha dəyərlidir.
